Co-create -Living Labs voor systemen voor duurzame voeding in het BHG

Home / Co-create - Living labs voor systemen voor duurzame voeding in het BHG
Home / Co-create - Living labs voor systemen voor duurzame voeding in het BHG

Co-create -Living Labs voor systemen voor duurzame voeding in het BHG

Co-create -Living Labs voor systemen voor duurzame voeding in het BHG

Co-create - Living Labs voor systemen voor duurzame voeding

in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest

Via de actie Co-create wil Innoviris de Brusselse bevolking, de onderzoeks-en innovatiesector en de ondernemerswereld dichter bij elkaar brengen. De eerste editie van deze actie wijdt Innoviris aan de ontwikkeling van duurzame voedingssystemen in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.

De projectoproep "Co-create voor systemen voor duurzame voeding" werd tijdens een evenement op 1 oktober 2014 gelanceerd. 

Maar, wat is een living lab nu eigenlijk? Wat zijn de voordelen van cocreatie? Is er een meerwaarde voor Brussel?  Ontdek nu de vernieuwende werkwijze van de onderzoeks-en innovatiewereld ! 

Wat is een living lab ? 

Een « living lab » is een levend laboratorium. Een laboratorium, want het gaat om een ontwikkelings-en experimentele ruimte. Levend, omdat de ontwikkeling en het experimentele aspect rechtstreeks verbonden zijn aan de concrete toepassing door de eindgebruikers. 

Een living lab test en ontwikkelt producten en diensten in hun reële omgeving of in een omgeving die de levenscontext van de eindgebruikers tijdens het gebruik van het product of de dienst nabootst.

Een living lab is dus geen gecontroleerde en gesloten omgeving zoals een laboratorium, maar een open systeem dat wordt blootgesteld aan de buitenwereld, aan verschillende invloeden, moeilijkheden en kansen. De term 'gebruikers' verwijst naar consumenten, inwoners, klanten, leveranciers, werknemers, belanghebbende verenigingen en privépartners die geïnteresseerd zouden kunnen zijn in het product of de dienst. 
 

Innovative Brussels Care  - de voorbereinde fase van onze "Co-create" actie

Zorg proeftuinen logoOm de Co-create actie voor te bereiden, heeft Innoviris zich aangesloten bij een living lab-programma dat werd gelanceerd op initiatief van de Vlaamse Regering en werd georganiseerd door het IWT. Het platform "Proeftuin ZorginnovatieRuimte Vlaanderen" is gericht op de toenemende vergrijzing van de bevolking. 

In oktober 2013 heeft het IWT een projectoproep gelanceerd voor projecten die aansluiten bij één van de vier experimentele platformen die in juli 2013 werden opgericht. Het platform "Actief Zorgzame Buurt" is één van deze vier platformen en is actief in de Brusselse gemeenten Etterbeek en Schaerbeek. Opdat ook Brusselse organisaties een project kunnen indienen, lanceerde Innoviris samen met het IWT de projectoproep "Living Lab: Innovative Brussels Care". Innoviris is daarbij verantwoordelijk voor de financiering van de Brusselse partners van het project. 

De financieringsinstellingen selecteerden twee Brusselse projecten :

  1. Het project MeetMove. Dit project evalueert de fysieke, mentale en sociale impact van aangepaste fysieke activiteiten voor kwetsbare bevolkingsgroepen in de buurt. Het project definieert en ontwikkelt standaardinhoud voor APA-programma's die het welzijn van de doelgroep versterken en ervoor zorgen dat de betrokken personen thuis kunnen blijven wonen. Het project stelt ook ontwikkelingsvoorwaarden op (opleiding, integratie in de wijk, communicatie, sensibilisering, ...). Het project wordt gefinancierd voor een bedrag van € 276.607.

  2. Het project Inspirerend & innovatief wonen & werken. Dit project is gericht op de ontwikkeling van nieuwe woonmodellen voor ouderen op kleine schaal en nieuwe werkmodellen die de levenskwaliteit van senioren in hun omgeving verbeteren door hen te laten kiezen voor het model dat overeenkomt met hun behoeften en wensen. Het project wordt gefinancierd voor een bedrag van € 425.054.

    

De projectoproep "Co-create" voor systemen voor duurzame voeding

In de herziening van het Gewestelijk Innovatieplan voor het Brussels Hoofdstedelijk Gewest van 2012 worden living labs genoemd als een nieuwe manier om ontwikkeling en innovatie te ondersteunen. 

Daarom heeft Innoviris, na een eerste positieve ervaring dankzij haar deelname aan het IWT-platform "Proeftuin ZorginnovatieRuimte Vlaanderen", voorgesteld om een nieuw programma, Co-create, te lanceren en op die manier cocreatieve innovatie te ondersteunen. 

In het kader van de vierde pijler van de Alliantie Werkgelegenheid-Leefmilieu (overgang naar een systeem voor duurzame ontwikkeling), heeft Innoviris gekozen voor een eerste editie van het Co-create-programma gericht op de ontwikkeling van systemen voor duurzame voeding in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. 

Op 1 oktober 2014 heeft Innoviris de projectoproep "Co-create voor systemen voor duurzame voeding in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest" gelanceerd. Deze oproep was zowel gericht op ondernemingen en non-profit organisaties met een maatschappelijke zetel of een exploitatiezetel in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, als op Brusselse onderzoeksinstellingen die wilden deelnemen aan toegepaste onderzoeksprojecten, uitgevoerd in een living lab en in samenwerking met de eindgebruikers. 

In een eerste fase van de projectoproep konden kandidaten tot 1 december 2014 een expression of interest indienen. Er werden 26 expressions of interest ingediend. 

Na het selectiecomité van 22 januari 2015 werden 12 expressions of interest geselecteerd. De projectverantwoordelijken van de 12 geselecteerde projecten hebben voor 18 mei 2015 een volledig project kunnen indienen. Twee projectgroepen hebben zich vrijwillig teruggetrokken. Er werden 10 finale voorstellen ingediend.

3 en 4 juli heeft een jury van experten de 10 ingediende proejcten geëvalueerd. Op basis van deze resultaten heeft Innoviris een voorstel ingediend voor het Kabinet van Staatssecretaris voor Wetenschappelijk Onderzoek, Fadila Laanan.  

De selectieprocedure heeft geleid tot de keuze van 7 projecten. Het onderzoek zal gebeuren in co-creatie met het doelpubliek  met financiële steun voor een periode van 3 jaar (2015-2018) en methodologische begeleiding  door een centrum dat werd opgericht voor het programma. Ontdek de projecten hier.

    

Een meerwaarde voor Brussel ? 

Duurzame voedingssystemen bieden een antwoord op de sociaal-economische uitdagingen waarmee het Brussels Hoofdstedelijk Gewest wordt geconfronteerd.

Zo steunen dergelijke voedingssystemen op een sterk lokaal gevestigde waardenketen, van de productie van voedingsmiddelen tot het afvalbeheer. En dat lokale karakter creëert blijvende lokale werkgelegenheid.

Bovendien garandeert de ontwikkeling van duurzame voedingssystemen, door het sterke verband tussen voeding en gezondheid, ook voor de minderbedeelde bevolkingsgroepen een gemakkelijke toegang tot verse en gezonde kwaliteitsvoeding die bijdraagt tot een goede gezondheid. 

Agriculture urbaineDuurzaamheid betekent ook een meerwaarde voor het leefmilieu. Duurzame voedingssystemen bieden immers een alternatief voor de talrijke knelpunten van het huidige voedingssysteem (afhankelijkheid van fossiele brandstoffen, vervuiling van de grond en de biodiversiteit, waterverontreiniging, etc.). 

Voor Brussel kan de ontwikkeling van duurzame voedingssystemen en, in het bijzonder, van stedelijke landbouw, bijdragen tot een verbetering van het levenskader en de levenskwaliteit van de Brusselaars, een verbetering van de waterafvoer, een beperking van het hitte-eilandeffect*, het behoud van de biodiversiteit en de ontwikkeling van een afzetgebied voor het organisch afval van de stad. 

Hoewel het vandaag nog moeilijk is om de kwetsbaarheid of de veerkracht van de Brusselse voedingssystemen te definiëren, beantwoordt de ontwikkeling van duurzame stedelijke voedingssystemen aan de beveiliging van een deel van de Brusselse voedingsbronnen. 

 

*Het hitte-eilandeffect is een fenomeen dat zich voordoet in stedelijke gebieden wanneer de temperatuur gemiddeld hoger is dan in de omringende landelijke omgeving.

Enkele inspirerende projecten...

Hét basiselement van een voedingssysteem is de productie. Verschillende projecten, in alle hoeken van de wereld, zetten dan ook in op deze fase van de voedingsketen. In Canada en Noord-Amerika bijvoorbeeld. Of dichter bij huis, in Rotterdam, Parijs, Gent, Luik en Brussel (Champ des cailles, ferme nospilifs, potage-toit, le début des haricots en de talrijke buurtmoestuinen). Deze initiatieven tonen aan dat stadslandbouw in sterke mate wordt gekenmerkt door een diversiteit van benaderingen én uitkomsten. Sommige projecten hebben een nadrukkelijke economische finaliteit en steunen op belangrijke technologische innovaties terwijl andere projecten een kwaliteitsvolle voedingsautonomie voor ogen hebben en voornamelijk steunen op sociale innovatie. 

Hoewel de productiefase het essentiële element is van de ontwikkeling van duurzaam voedingssystemen, zijn ook andere stappen van het voedingsproces van belang. Zo is er ook in de voedingsdistributie ruimte voor innovatie. Dat bewijst  « La Louve »een coöperatief voedingsproject in Parijs, gebaseerd op het Amerikaanse coöperatiemodel « park slope food coop (Brooklin) ».  Park slope food coop is een supermarkt waar leden hun aankopen kunnen doen in ruil voor 2 à 3 uur per maand vrijwillig werken. Dankzij dit participatief proces kan de supermarkt voeding van hoge kwaliteit aanbieden tegen een redelijke prijs.  Park slope food coop heeft meer dan 16 000 leden, 1000m2 oppervlakte en dankzij een overschot aan werkkrachten bijkomende activiteiten zoals kinderopvang, levering aan huis en een magazine dat de wachttijden in de winkel een stuk aangenamer maakt. Het coöperatiemodel herdefinieert op een uitdagende manier en met veel succes begrippen als werkgelegenheid, economie en toegang tot voeding en duurzaamheid. Het project legt ook talrijke economische, sociale en technologische vragen bloot.